Komisja Europejska rozważa sposoby umożliwienia Ukrainie szybkiego przystąpienia do UE w ramach porozumienia pokojowego z Rosją, ale bez przyznania Kijowowi pełnych praw członkowskich, na które „nabyłby” dopiero po okresach przejściowych, twierdzą urzędnicy UE.
Pomysł, znajdujący się na bardzo wczesnym etapie, ma być możliwym gestem wobec Ukraińców, którzy ubiegają się o członkostwo w UE w ramach powojennej gwarancji bezpieczeństwa ze strony Europy i którzy po czterech latach odpierania rosyjskiej inwazji chcą wiarygodnej obietnicy, że znajdują się na drodze do stabilności gospodarczej i integracji z Zachodem.
Członkostwo Ukrainy w UE w 2027 r. zostało zapisane w 20-punktowym planie pokojowym omawianym między Stanami Zjednoczonymi, Ukrainą i Unią Europejską, twierdzą dyplomaci, jako środek zapewniający Ukrainie dobrobyt gospodarczy po zakończeniu wojny.
Wiele rządów UE uważa jednak, że ta data lub jakakolwiek inna ustalona data jest całkowicie nierealistyczna, ponieważ przystąpienie do UE jest obecnie procesem opartym na zasługach i postępuje dopiero wtedy, gdy nastąpi postęp w dostosowywaniu prawa danego kraju do standardów UE.
Przyłączenie się do bloku wymaga także zgody parlamentów narodowych 27 państw członkowskich UE.
Pomysł podsunięty przez urzędników UE oznaczałby odwrócenie tradycyjnego procesu, chociaż nawet ograniczone członkostwo nadal wymagałoby zgody rządów UE i parlamentów krajowych.
„Musimy przyznać, że żyjemy w zupełnie innej rzeczywistości niż wtedy, gdy opracowywano zasady (akcesyjne)” – powiedział jeden z urzędników UE.
Ukraina – i potencjalnie inni kandydaci – szybko dołączą do UE, a następnie uzyskają „stopniowy dostęp” do praw do głosowania, w zależności od postępów w spełnianiu kryteriów pełnego członkostwa, powiedział urzędnik.
LATA NEGOCJACJI
Ukraina walczy z rosyjską inwazją na pełną skalę od lutego 2022 r., a w czerwcu tego samego roku stała się kandydatem do członkostwa w UE, a negocjacje rozpoczęły się pod koniec 2023 r.
Zwykle rozmowy akcesyjne trwają latami: Polska, mająca populację podobną do Ukrainy, potrzebowała 10 lat, nie będąc w stanie wojny, na zakończenie negocjacji i dokonanie wszystkich niezbędnych zmian prawnych, aby móc przystąpić do UE w 2004 roku wraz z dziewięcioma innymi krajami.
Niektórzy członkowie Komisji argumentują jednak, że z politycznego punktu widzenia Ukraina nie ma tak dużo czasu, ponieważ porozumienie pokojowe między Ukrainą a Rosją mogłoby pociągnąć za sobą straty terytorialne dla Kijowa i być trudne do zaakceptowania przez Ukraińców w ewentualnym referendum.
Członkostwo w UE, nawet jeśli ograniczone, mogłoby sprawić, że będzie to bardziej akceptowalne i zapewni stabilność niezbędną do dokończenia niezbędnych reform w celu uzyskania pełnych praw UE – twierdzą urzędnicy.
„W interesie Europy jest posiadanie Ukrainy w UE ze względu na nasze własne bezpieczeństwo” – powiedział unijny dyplomata.
„Dlatego musimy szukać kreatywnych rozwiązań – jak szybko wprowadzić Ukrainę do UE. Koncepcja odwróconego członkostwa odzwierciedla tę ideę – aby Ukraina przystąpiła politycznie do UE, a następnie uzyskała pełnię praw i pełnoprawne członkostwo po spełnieniu wszystkich warunków” – powiedział dyplomata.
Członkostwo bez pełnych praw w pierwszym dniu akcesji nie jest niczym nowym – większość krajów od rozszerzenia w 2004 r. i później stanęła w obliczu długich okresów przejściowych, aby uzyskać na przykład prawo swoich obywateli do pracy w całym bloku.
Jednak urzędnicy proponują obecnie model, który obejmowałby bardziej daleko idące ograniczenia. Przyznali, że wywołałoby to szereg pytań wykraczających poza Ukrainę i wiązałoby się z trudnościami w zdobyciu wymaganego jednomyślnego poparcia.
„Będzie trudno go sprzedać” – powiedział drugi urzędnik UE. „Ma to również wpływ na kraje, które przeszły starą, dobrą, tradycyjną drogą i po odrobieniu wszystkich zadań domowych są bliskie przystąpienia, jak Czarnogóra czy Albania”.
