Rynki światowe stoją w obliczu niestabilności po tym, jak prezydent Donald Trump zapowiedział nałożenie ceł na osiem krajów europejskich do czasu, aż Stany Zjednoczone będą mogły kupić Grenlandię, wprowadzając nową niepewność w handlu w miarę spadku zapasów i ogólnego osłabienia dolara.
Trump zapowiedział, że od 1 lutego nałoży dodatkową 10% stawkę celną importową na towary z Danii, Norwegii, Szwecji, Francji, Niemiec, Holandii, Finlandii i Wielkiej Brytanii, która 1 czerwca wzrośnie do 25%, jeśli nie zostanie osiągnięte porozumienie.
W niedzielę główne państwa Unii Europejskiej potępiły groźby celne wobec Grenlandii jako szantaż. Francja zaproponowała w odpowiedzi szereg niesprawdzonych wcześniej ekonomicznych środków zaradczych.
Euro EUR= umocniło się o 0,26% do 1,1628 dolara po tym, jak początkowo spadło do najniższego poziomu od listopada, gdy inwestorzy szeroko wyprzedali dolara, podnosząc na duchu ceny innych głównych konkurencyjnych walut.
Na rynkach europejskich kontrakty terminowe EUROSTXX 50 STXEc1 i DAX FDXc1 spadły o 1,1%. Japoński Nikkei .N225 spadł o 1% w związku z utrzymującym się nastrojem rezygnacji z ryzyka.
„Nadzieje na uspokojenie się sytuacji taryfowej w tym roku zostały na razie rozwiane – i znaleźliśmy się w tej samej sytuacji, co wiosną ubiegłego roku” – powiedział główny ekonomista Berenberg Holger Schmieding.
Euro osiąga świeże minima od 7 tygodni
Nałożone przez Trumpa drastyczne cła z okazji „Dnia Wyzwolenia” w kwietniu 2025 r. wywołały szok na rynkach. Inwestorzy w dużej mierze zapomnieli o zagrożeniach handlowych USA w drugiej połowie roku, postrzegając je jako hałas i reagując z ulgą, gdy Trump zawierał umowy z Wielką Brytanią, UE i innymi krajami.
Choć ta cisza może już minąć, poniedziałkowe ruchy rynkowe mogą zostać przytłumione doświadczeniem, że nastroje inwestorów w 2025 r. były bardziej odporne niż oczekiwano, a światowy wzrost gospodarczy utrzymał się na właściwym poziomie.
Giełdy w USA są w poniedziałek zamknięte ze względu na Dzień Martina Luthera Kinga Jr., co oznacza opóźnioną reakcję na Wall Street. We wczesnych godzinach azjatyckich kontrakty terminowe na akcje amerykańskie EScv1 były o 0,7% niższe. Rynek kasowy obligacji skarbowych został zamknięty, ale 10-letnie kontrakty terminowe TYc1 umocniły się o 1 kreskę.
Konsekwencje dla dolara były mniej jasne, chociaż w poniedziałek dolar był znacznie niższy. Pozostaje bezpieczną przystanią, ale może również odczuć wpływ znalezienia się Waszyngtonu w centrum rozłamów geopolitycznych, tak jak miało to miejsce w kwietniu ubiegłego roku.
Słabość dolara podniosła bezpieczną przystań jena JPY= i franka szwajcarskiego CHF=. Bitcoin BTC=, płynny wskaźnik ryzyka, spadł o prawie 3% do 92 602,64 USD.
„Chociaż można by twierdzić, że cła zagrażają Europie, w rzeczywistości to dolar ponosi największy ciężar, ponieważ moim zdaniem rynki wyceniają dolara amerykańskiego za zwiększone premie za ryzyko polityczne” – powiedział Khoon Goh, szef działu badań azjatyckich w ANZ.
Capital Economics stwierdziło, że krajami najbardziej narażonymi na podwyższone cła w USA są Wielka Brytania i Niemcy, szacując, że 10% cło może zmniejszyć produkt krajowy brutto w tych gospodarkach o około 0,1%, podczas gdy cło w wysokości 25% może obniżyć produkcję o 0,2–0,3%.
Europejskie giełdy są blisko rekordowych poziomów. Niemiecki DAX .GDAXI i londyński indeks FTSE .FTSE zwyżkowały w tym miesiącu o ponad 3%, osiągając lepsze wyniki niż S&P 500 .SPX, który wzrósł o 1,3%.
Europejskie udziały w sektorze obronności prawdopodobnie w dalszym ciągu będą zyskiwać na napięciach geopolitycznych. Akcje spółek obronnych .SXPARO wzrosły w tym miesiącu o prawie 15%, ponieważ przejęcie przez USA Nicolasa Maduro z Wenezueli wzbudziło obawy o Grenlandię.
Rosnące akcje spółek obronnych
W centrum uwagi będzie prawdopodobnie również ściśle zarządzana korona Danii. Osłabił, ale głównym czynnikiem są różnice kursowe i pozostaje blisko kursu centralnego, według którego jest powiązany z euro EURDKK=, a także niedaleko minimów od sześciu lat.
„Wojna handlowa między USA a UE powraca” – powiedziała Tina Fordham, strateg geopolityczny i założycielka Fordham Global Foresight.
Najnowsze posunięcie Trumpa nastąpiło po podpisaniu przez najwyższych urzędników UE i bloku południowoamerykańskiego Mercosur umowy o wolnym handlu.
WSZĘDZIE GORĄCE MIEJSCA
Spór o Grenlandię to tylko jeden z gorących punktów.
Ryzyka geopolityczne i technologiczne dominują w globalnych zagrożeniach na rok 2026
Trump rozważał także możliwość interwencji w związku z niepokojami w Iranie, a groźba postawienia w stan oskarżenia prezesa Rezerwy Federalnej Jerome’a Powella ponownie wzbudziła obawy o niezależność amerykańskiego banku centralnego.
W tej sytuacji złoto będące bezpieczną przystanią XAU= gwałtownie wzrosło, zyskując w poniedziałek ponad 1% do rekordowego poziomu 4689,39 dolarów za uncję. W styczniu cena żółtego metalu wzrosła o prawie 8%, po wzroście o 64% w zeszłym roku.
Biorąc pod uwagę niedawne ataki Trumpa na Fed, eskalacja stosunków z Europą może zwiększyć presję na dolara, jeśli zwiększy obawy, że wiarygodność polityki USA poważnie spadnie, powiedział główny ekonomista Peel Hunt Kallum Pickering.
„(To) może zostać wzmocnione przez pragnienie, zwłaszcza wśród Europejczyków, repatriacji kapitału i unikania amerykańskich aktywów, co może również stwarzać ryzyko pogorszenia wysokich wycen amerykańskich technologii” – dodał.
Coroczne badanie postrzegania ryzyka Światowego Forum Ekonomicznego, opublikowane przed dorocznym spotkaniem Światowego Forum Ekonomicznego w przyszłym tygodniu, w którym będzie obecny Trump, wskazało, że konfrontacja gospodarcza między narodami jest problemem numer jeden zastępującym konflikt zbrojny.
Źródło bliskie prezydentowi Francji Emmanuelowi Macronowi powiedziało, że nawołuje do uruchomienia „Instrumentu Przeciwdziałania Przymusowi”, który mógłby ograniczyć dostęp do przetargów publicznych, inwestycji czy działalności bankowej lub ograniczyć handel usługami, w których USA mają nadwyżkę z blokiem, w tym usługami cyfrowymi.
„Międzynarodowa pozycja inwestycyjna netto Stanów Zjednoczonych osiągnęła rekordowo ujemne wartości, wzajemna współzależność europejskich i amerykańskich rynków finansowych nigdy nie była większa” – stwierdził w notatce George Saravelos, globalny szef działu analiz walutowych Deutsche Bank.
„To zdecydowanie najbardziej destrukcyjne dla rynków byłoby uzbrojenie kapitału, a nie przepływów handlowych”.
