Madaxweynaha Somaliya Oo Gaadhay Magaalada Laascanood Oo Mar Hore Looga Maqnaa Magaalada Muqdisho
MUQDISHO (Salaanmedia.com)_ Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa maanta oo Jimce ah booqasho lama filaan ah ku tagay magaalada Laascaanood ee xarunta gobolka Sool, isagoo noqonaya madaxweynihii ugu horreeyay ee Soomaaliyeed oo muddo tobanaan sano ah cag soo dhiga magaaladan istiraatiijiga ah.
Madaxweynaha ayaa waxaa garoonka diyaaraha ee magaalada Laascaanood ku soo dhaweeyey madaxda sare ee maamul goboleedyada iyo madaxda dowladda federaalka, isagoo si gaar ah ugu soo dhaweeyey garoonka diyaaradaha ee magaalada Laascaanood. Sawirrada Madaxweyne Maxamuud oo lulaya calanka Soomaaliya markii uu soo degay ayaa si degdeg ah u faafay, muuqaalkaas oo ahaa mid aan la qiyaasi karin dhawr sano ka hor oo ay magaalada si adag gacanta ugu haysay Somaliland.
Maamulkaas ayaa dhamaaday Agoosto 2023, markii ciidamada Somaliland laga saaray ka dib markii ay isku dhaceen maleeshiyo beeleedyo la safan dowladda federaalka.
Somaliland oo ah Jamhuuriyad iskeed ugu dhawaaqday madaxbannaanida Soomaaliya sannadkii 1991-kii, balse aan weli aqoonsi caalami ah ka helin, ayaan aqoonsanayn awoodda dawladda federaalka ah ee Muqdisho. Waxa ay si joogta ah uga mamnuucday madaxda dowladda federaalka Soomaaliya in ay soo galaan deegaanada uu ka arimiyo maamulkaasi, waxa ayna dambiyo ka dhigtay astaanta calanka Soomaaliya.
Booqashadan ayaa loo arkaa mid dhabar jab siyaasadeed oo weyn ku ah Somaliland oo weli sheeganaysa in Laascaanood iyo guud ahaan gobolka Sool ay ka tirsan tahay dhulkeeda. Xaqiiqda, inta badan gobolka waxaa hadda gacanta ku haya ciidamo taabacsan dowladda federaalka. Iyadoo laga jawaabayo isu-dheellitirka awoodda, Muqdisho waxay u dhaqaaqday inay dhisto dowlad cusub oo xubin ka ah federaalka, oo si rasmi ah loogu magac daray Waqooyi Bari Soomaaliya.
Dhinaca dawladda Faderaalka, booqashadu waxa ay ahayd mid loogu talagalay in ay beesha caalamka u dirto fariin aan madmadow ku jirin oo ah: Somaliland hadda ma aha dhul dhawr ah. Saraakiishu waxay ku doodayaan in gobolku hadda si hufan u kala qaybsan yahay waqooyi-galbeed oo Hargeysa ka talisa iyo waqooyi-bari oo la safan Muqdisho, taas oo meesha ka saaraysa sheegashada Somaliland ee muddada dheer ee xuduudihii gumaystihii Ingiriiska ee Somaliland.
Mas’uuliyiinta dowladda federaalka ayaa sidoo kale socdaalkan ku tilmaamay mid cadeyn u ah in Somaliland ay ku soo koobtay wax ay ku tilmaameen hal beel, iyagoo dhanka kale ku adkeystay in dowladda dhexe ay sii haysato awood siyaasadeed iyo mid ciidan si loo soo celiyo midnimadii. Madaxweyne Maxamuud ayaa dhawaan ku celceliyay in wada hadalku uu weli yahay mid la door bidayo, balse aan meesha laga saarin in awood la adeegsado.
Wakhtiga booqashadu waa mid xasaasi ah. Waxay ku soo beegantay toddobaadyo uun ka dib markii Israa’iil aqoonsatay Somaliland, maalmo uun ka dib markii ay Soomaaliya ku dhawaaqday inay xidhiidhkii diblomaasiyadeed u jartay Imaaraadka Carabta, kuna eedaysay Abu Dhabi inay taageerto gobolka ka goostay. Muqdisho ayaa sheegtay in arrimahan ay xoojinayaan go’aankeeda ah in ay difaacdo midnimada dhuleed ee Soomaaliya iyo in ay ka hortagto kooxaha dibadda in ay sii kala googooyaan dalkan Geeska Afrika oo markii horeba jilicsanaa.
Magaalada Laascaanood, ayaa maalintii iyo xalayba ka socday dabbaal degyo, iyadoo dadka deegaanku ay soo dhawaynta madaxweynaha ku soo dhawaynayeen dadweyne iyo bayaan taageero ah. Sidoo kale waxaa magaalada isugu soo baxay boqollaal mas’uuliyiin ka tirsan dowladda federaalka iyo kuwa maamul goboleedyada.
Dad badan ayaa la filayaa in ay ku haraan caleema saarka Cabdulqaadir Axmed Aw Cali Firdhiye oo loo doortay madaxweynaha cusub ee dowlad goboleedka Waqooyi Bari Soomaaliya, taasoo lagu wado in ay dhacdo maalmaha soo socda.
Falanqeeyayaasha qaarkood, si kastaba ha ahaatee, booqashadu waxay sidoo kale u adeegtaa ujeedo siyaasadeed oo gudaha ah. Madaxweyne Maxamuud ayaa wajahaya cadaadis xoog leh oo ku aadan khilaafka sii xoogeysanaya ee kala dhaxeeya dowlad goboleedyada iyo mucaaradka ka soo horjeeda hanaanka doorashada. Hogaamiyeyaasha mucaaradka ayaa soo saaray waqti kama dambays ah, oo ku eg 20ka Janaayo, iyagoo dalbanaya wadahadal si loo helo is-afgarad ballaadhan oo doorasho. Haddii taas la waayo, waxay ka digayaan, inay horseedi karto cod barbar-dhac ah iyo inay soo baxdo dawlad la tartamaysa.
