Madaxweynaha Soomaaliya ayaa ku wajahan Sacuudiga kadib markii uu xiriirka u jaray Imaaraadka
MUQDISHO (Salaanmedia.com)_ Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa la filayaa inuu maalmaha soo socda u safro dalka Boqortooyada Sacuudi Carabiya, kaddib go’aankii dowladdiisa ay xiriirka ugu jartay dowladda Imaaraadka Carabta, isla markaana lagu baabi’iyay dhammaan heshiisyadii labada dhinac, sida ay qortay shabakadda Caasimada Online.
Inta uu booqashada ku guda jiro Madaxweyne Maxamuud ayaa lagu wadaa in uu la kulmo Dhaxal sugaha Sacuudiga Maxamed Bin Salmaan, iyadoo Soomaaliya ay si cad ula safan tahay Isbaheysiga Sacuudiga uu hoggaamiyo ee ka soo horjeeda Imaaraadka. Isbaheysigan ayaa waxaa ka mid ah Turkiga, Masar, Qatar, Jabuuti iyo Eritrea.
Dowladda Soomaaliya ayaa la filayaa in ay Sacuudiga ka dalbato kaalmo dhaqaale oo dhinacyo badan leh si ay u magdhowdo dhaqaalihii iyo taageeradii amni ee uu Imaaraadka horay u siin jiray ka hor inta aan xiriirka la jarin.
Isagoo hadlayay Talaadadii, ayuu Madaxweyne Maxamuud sheegay in maamulkiisu uu arrintaasi soo gabagabeeyay Heshiisyadii lala galay Imaaraatka Carabta waxay khatar ku ahaayeen madax-banaanida Soomaaliya iyo sharaftii oo sidaas darteed la joojiyay. Wuxuu intaas ku daray in dowladdiisu ay tallaabo la mid ah ka qaadi doonto qorshe kasta oo shisheeye oo loo arko inuu khatar gelinayo mustaqbalka dalka.
Sacuudiga ayaa sidoo kale qorsheynaya in magaalooyinka barakeysan ee Maka iyo Madiina lagu qabto shirar dib u heshiisiin ah oo Soomaalida lagu qabto, kaasi oo looga gol leeyahay in la isugu keeno madaxda siyaasadda Soomaaliya ee kala qeybsantay iyo odayaasha dhaqanka, si loo soo celiyo xasiloonida iyo dib u soo kabashada dalka.
Afartii sano ee la soo dhaafay, dowladda federaalka Soomaaliya waxay xiriir dhow la lahayd Imaaraadka Carabta, iyadoo Abu Dhabi ay gacan weyn ka geysatay dhanka ammaanka, isla markaana la socon jirtay horumarinta iyo maamulka dekedaha Boosaaso, Kismaayo iyo Berbera. Xiriirka ayaa bilaabay inuu xumaado ka dib markii Israel ay aqoonsatay Somaliland, tallaabada Muqdisho ay aaminsan tahay in Imaaraadka ay si weyn u saameysay, oo ay sidoo kale ka shakisan tahay inay u ololeynayaan dalal kale oo ay ku daydaan.
Xiisada ayaa ka sii dartay horaantii bishaan kadib waxaa soo baxay warar sheegaya in Imaaraadku uu fududeeyay baxsashada hoggaamiyaha gooni u goosadka Yemen Aidarous al-Zubeydi oo isticmaalaya dhulka iyo hawada Soomaaliyeed. Dhacdadan ayaa la sheegay in ay sii kordhisay cadaadiska lagu hayo Muqdisho in ay si buuxda u jarto xiriirka kala dhexeeya Abu Dhabi.
Turkiga, Qatar iyo Masar ayaa muddo dheer Soomaaliya ku boorinayey inay xiriirka u jarto Imaaraadka, mowqifkaas oo uu hadda ku biiray Sacuudiga. Riyadh iyo Abu Dhabi waxay ku hawlan yihiin halgan firfircoon oo ay ku doonayaan inay saamayn ku yeeshaan, gaar ahaan marinnada maraakiibta istiraatiijiga ah ee Gacanka Cadmeed, marinka Bab al-Mandab iyo badda cas iyo sidoo kale badda Carabta.
Ka hor inta aan si rasmi ah loo jarin xiriirka, Soomaaliya ayaa mamnuucday dhammaan diyaaradaha dagaalka iyo kuwa xamuulka ee Imaaraadka inay isticmaasho garoomadeeda iyo hawadeeda. Tallaabadan ayaa ku kaliftay Abu Dhabi hantideeda iyo shaqaalaheeda kala baxdogaar ahaan magaalada Boosaaso. Warar ayaa horey u sheegay in Imaaraatka Carabta ay magaalada Bosaaso ka dhigteen meel ay maraan ciidamo calooshood u shaqeystayaal ah iyo hub loo soo daabuli jiray ciidamada sida degdega ah u taageera Sudan, kuwaas oo Abu Dhabi lagu eedeeyo in ay ka danbeeyeen dagaalka ay kula jiraan dowlada Sudan.
Iyadoo ay jiraan calaamado muujinaya in Muqdisho laga yaabo inay damaanad qaad dhaqaale ka hesho dalalka kale ee Khaliijka, ayuu Madaxweyne Maxamuud Talaadadii sheegay in Soomaaliya ay ka soo bixi doonto dhaqaale ahaan iyo cudud ahaanba ka dib markii ay kala go’een Imaaraadka, taasoo u muuqata dadaal lagu doonayo in lagu qanciyo dowlad goboleedyada ay khuseyso.
Si kastaba ha ahaatee, dowlad goboleedyada Soomaaliya ee Puntland, Jubaland iyo Somaliland ayaa ku gacan seyray go’aanka dowladda federaalka Soomaaliya, iyagoo sheegay inuusan quseyn maamulkooda. Waxay ku doodayaan in Muqdisho aysan awood u lahayn joojinta heshiisyada. Ma cadda in gobolladan lagu qancin karo in ay la safan yihiin dowladda federaalka haddii Sacuudiga iyo dalalka kale ee Khaliijka ay u fidiyaan dhaqaale u dhigma kuwii hore ee Abu Dhabi.
Soomaaliya ayaa hadda u muuqata in ay horudhac kale ka noqotay khilaafka sii balaadhinaya ee u dhaxeeya Sucuudiga iyo Imaaraatka Carabta, kaas oo ka socda Yemen ilaa Suudaan. Falanqeeyayaasha ayaa ka digaya in Soomaaliya laga yaabo in ay noqoto meesha ugu jilicsan uguna khatarta badan, marka loo eego sodonkii sano ee ay ku jirtay dagaaladii sokeeye, kacdoonada islaamiga ah ee joogtada ah, iyo u nuglaanshaha qoto dheer ee faragelinta shisheeye iyo danaha dibadda ee iska soo horjeeda oo sii hurinaya xasilooni darada iyo kala qeybsanaanta dalka Geeska Afrika.
