QAAHIRA () – Masar ayaa xaqiijisay inay si cad u taageerto madax-banaanida iyo midnimada dhuleed ee Soomaaliya, xilli Madaxweyne Abdel Fattah el-Sisi uu wadahadal kula yeeshay magaalada Qaahira Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud, isagoo hoosta ka xarriiqay is-faham-ballaadhineed istaraatiijiyadeed oo u dhexeeya labada dal.
Madaxweyne Maxamuud ayaa soo gaaray caasimadda dalka Masar si heer sare ah oo soo dhaweyn ah, iyadoo ay ka muuqatay soo dhaweyn heer sare ah, iyadoo ay ka muuqdeen ilaalada sharafta iyo tumashada labada heesood ee calanka. Booqashadiisa waxaa ka mid ahaa wadahadalo toos ah oo uu la yeeshay Madaxweyne el-Sisi, ka dibna waxaa la sii ballaariyay wadahadalo ay ku lug lahaayeen mas’uuliyiin sarsare oo labada dhinac ah. Madaxweynaha Masar ayaa markii dambe qado sharaf u sameeyay hogaamiyaha Soomaaliya iyo wafdigiisa.
Madaxweyne el-Sisi ayaa inta uu kulanku socday ku nuux-nuux saday in Masar ay si adag uga soo horjeedo tillaabooyin kasta oo khalkhal gelinaya xasiloonida Soomaaliya ama ku xad-gudbi kara madax-banaanideeda. Sida laga soo xigtay afhayeenka madaxtooyada Mohamed El-Shennawy, hogaamiyaha Masar ayaa ka digay in falalka lagu waxyeeleynayo amniga ama midnimada dhuleed ay ka hor imaanayaan mabaadi’da Axdiga Qaramada Midoobay.
Madaxweyne Maxamuud ayaa soo dhoweeyay fursadda uu kula kulmay Madaxweyne el-Sisi, wuxuuna ammaanay xiriirka qotada dheer ee ka dhexeeya Qaahira iyo Muqdisho. Waxa uu sheegay in uu aad ugu faraxsan yahay taageerada joogtada ah ee Masar ay siiso midnimada iyo xasiloonida Soomaaliya, isagoo sidoo kale bogaadiyay doorka ballaaran ee Masar ay ka qaadaneyso xoojinta amniga guud ahaan Bariga Dhexe iyo Geeska Afrika. Waxa uu dib u xaqiijiyey go’aanka Soomaaliya ee ah in ay sare u qaaddo wada shaqaynta Masar ee taageeridda xasilloonida gobolka.
Wadahadallada ayaa lagu baaray waddooyinka lagu xoojinayo xiriirka laba geesoodka ah, iyadoo Madaxweyne el-Sisi uu muujiyay baahida loo qabo in la dhaqan geliyo Baaqa Iskaashiga Istiraatiijiga ah ee la saxiixay Janaayo 2025. Wadahadallada ayaa daboolay iskaashiga ballaarinta ee ganacsiga, horumarinta, waxbarashada iyo dhisidda awoodda, iyadoo ay weheliso diyaargarowga Masar ee ah in lagu kordhiyo kaalmada iyada oo loo marayo barnaamijyo ay fulisay Wakaaladda Masar ee Iskaashiga Horumarinta.
Isku xirka amniga iyo difaaca ayaa sameeyay tiir udub dhexaadka wada hadalka, gaar ahaan dhanka la dagaalanka argagixisada. Masar waxay muujisay rabitaankeeda ah inay wadaagto khibradaha iyo khibradaha hawlgelinta si ay u taageerto dadaallada Soomaaliya ee ka hortagga caqabadaha amniga.
Sidoo kale waxaa laga hadlay arrimaha gobolka, iyadoo labada mas’uul ay carrabka ku adkeeyeen muhiimadda ay leedahay xallinta khilaafaadka nabadeed iyo xoojinta xasilloonida Geeska Afrika. Waxay isla garteen baahida loo qabo ilaalinta hay’adaha qaranka iyo ilaalinta kheyraadka gobolka, iyadoo sidoo kale la baarayo hababka kor loogu qaadayo amniga badda.
Shir jaraa’id oo ay si wada jir ah u qabteen wada-hadallada kadib, ayaa Madaxweyne el-Sisi waxa uu ku celceliyay in Masar ay diiddan tahay in loo aqoonsado madax-bannaanida qayb ka mid ah dhulka Soomaaliyeed. Waxa uu ka digay in ficilada noocaan ah ay aasaasi doonaan tallaabo khatar ah oo saameyn fog ku leh xasiloonida Geeska Afrika.
Madaxweyne el-Sisi waxa kale oo uu ku dhawaaqay qorshayaal lagu sii xoojinayo iskaashiga dhinaca caafimaadka, isaga oo daaha ka qaaday rabitaanka Masar ee ah in ay u soo dirto Soomaaliya kolonyo caafimaad oo ka kooban takhasusyo caafimaad oo badan. Waxa uu carabka ku dhuftay wada shaqaynta joogtada ah ee dhanka tababarada iyo tayaynta iyada oo loo marayo dadaallada horumarineed ee Masar.
Hoggaamiyaha Masar ayaa xaqiijiyay in wada-hadallada ay ka mid ahaayeen in Masar ay dhawaan ka qayb-geli doonto Hawlgalka Taageerada iyo xasilinta Somalia ee Midowga Afrika, isagoo xusay inay socdaan diyaar-garow ku aaddan sidii ay Ciiddanka Masar uga qeyb qaadan lahaayeen sugidda Ammaanka iyo Deganaanshaha dalka oo dhan.
Isagoo ka hadlayay ammaanka badda, ayuu madaxweyne el-Sisi sheegay in mas’uuliyadda ilaalinta badda cas iyo gacanka cadmeed ay saaran tahay oo keliya dowladaha xuduudka la leh. Waxa uu tilmaamay muhiimadda istiraatijiyadeed ee Masar iyo Soomaaliya, marka loo eego jagooyinka ay ka soo galaan Waqooyiga iyo Koonfurta ee laga soo galo Badda Cas.
Gaba gabadii wuxuu sheegay in Masar ay ka go’an tahay Soomaaliya mustaqbalka fog, isagoo ballan-qaaday inay sii wadi doonaan taageerada ay ku doonayaan inay ku xoojiyaan xasilloonida Geeska Afrika iyo guud ahaan gobolka Badda Cas.
Booqashadan ayaa ku soo beegantay iyadoo ay sii kordhayaan isku xirka siyaasadda iyo militariga ee labada caasimadood, oo ay ku jirto ka qeyb galka Masar ee taageerada iyo xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya.
Labada Madaxweyne ayaa horaantii bishii July ku kulmay magaalada Alamein, halkaasi oo ay ku yeesheen wadahadalo albaabadu u xiran yihiin oo ay daba socdeen kulamo balaarran oo ay ku lug lahaayeen wafdigooda. Wadahadalladaas ayaa diiradda lagu saaray horumarinta iskaashigooda istiraatiijiyadeed, gaar ahaan dhinacyada amniga, difaaca, isku xirka siyaasadda iyo iskaashiga dhaqaalaha.
Kulankaas ayaa daba socday shir madaxeed hore oo ka dhacay Qaahira, kaas oo Masar iyo Soomaaliya ay ku kala saxiixdeen bayaan siyaasadeed oo wadajir ah oo sare loogu qaadayo xiriirka labada dal oo la gaarsiiyo heer iskaashi istiraatiiji ah. Heshiisku waxa uu labada dhinacba u ballan qaaday iskaashi ballaadhan oo dhinacyada siyaasadda, ciidamada iyo dhaqaalaha ah, iyo sidoo kale wada tashi dhow oo laga yeesho arrimaha saameeya xasilloonida gobolka.
